سینه‌زنی لری ؛ نوایی برخاسته از فرهنگ بومی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای کهگیلویه و بویراحمد، مردم این استان در این آئین‌ها که به اشکال مختلف برگزار می‌شود، عشق و ارادت خود را به حضرت اباعبدالله الحسین (علیه السلام) و یاران باوفایش نشان داده و در سوگ آنها عزاداری و نوحه سرایی می‌کنند.

اجرای تعزیه، تشکیل هیئت‌های عزاداری، سینه زنی و زنجیر زنی، حرکت شتران اسب‌های سیاه پوش به عنوان نمادی از کاروان کربلا و اسرا، اطعام و نذری دادن به ویژه در شب‌های تاسوعا، عاشورا و شام غریبان از جمله سنت‌هایی است که ماه محرم هر سال در استان کهگیلویه و بویراحمد برگزار می‌شود.

مدیرکل تبلیغات اسلامی کهگیلویه و بویراحمد، سینه‌زنی سنتی لری را یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های عزاداری در استان دانست و گفت: نوحه‌های محلی، اشعار لری و شیوه‌های خاص سینه‌زنی، ترکیبی از فرهنگ بومی و حماسه عاشورا را به نمایش می‌گذارد.

حجت‌الاسلام سیدرضا افتخاری افزود: در بسیاری از شهر‌ها و روستا‌های استان، عزاداران در قالب حلقه‌های منظم به سوگواری می‌پردازند و اشعار محلی که نسل به نسل منتقل شده‌اند، همچنان در مراسم محرم خوانده می‌شود.

وی ادامه داد: علم‌گردانی، بیرق‌گردانی، حضور گسترده طوایف و ایل‌ها در دسته‌های عزاداری، روضه‌های خانگی و پخت نذری‌های سنتی از دیگر جلوه‌های فرهنگ عاشورایی در استان است.

شروه خوانی (نوای جان سوز) زنان ایلی کهگیلویه و بویراحمد یکی از آئین‌ها در رثای مظلومیت امام حسین (علیه السلام) و یاران باوفای آن حضرت است.

شروه خوانی زنان نوعی نوای غمگینانه به معنای گریستن بر مرده و بیان کار‌های شایسته اوست، این نوع موسیقی آوازی با لحنی اندوهبار و سوز درونی از سوی زنان و دختران به گویش‌های مختلف به صورت تک خوان اجرا می‌شود.

در این آئین زنان و دختران ایلی و عشایری با بستن کمربند‌ها و شال بند‌های سیاه اطراف زن نوحه خوان حلقه می‌زنند و در غم مظلومیت شهدای کربلا سوگواری می‌کنند.

در این آئین که از ابتدای محرم اغلب در بخش زیلایی آغاز می ‎شود زنان با تشکیل حلقه‌های جداگانه به طوری که یک نفر به عنوان نوحه خوان (یا شروه خوان) در وسط قرار گرفته و بقیه خانم‌ها در حالی که چارقد‌ها یا چادر‌های سیاه رنگ را به پشت و سینه خود می‌کوبند به شیوه ‎ای خاص با لباس‌های محلی نوحه ‏‌هایی به لهجه لری عزاداری می‌کنند.

کـُتل بندی و سیاهپوش کردن نیز از دیگر شیوه‌های سنتی و آئین‌های عزاداری در ایام حزن انگیز محرم به ویژه در شب تاسوعا و روز عاشورای حسینی در این خطه از ایران اسلامی مرسوم است.

در این آئین اسبی را به عنوان اسب امام حسین (علیه السلام) زین و تزئین کرده و بین هیئت‌ها می‌گردانند، نوحه خوانان نوحه می‌خوانند و گاهی تعزیه واقعه کربلا را به تمثیل اجرا می‌کنند و زن‌ها نیز با دیدن این نمایش‌ها به رسم‌های محلی شیون می‌کنند که این آئین به «کتل» مشهور است.

زنان عشایری حجله‌ای برای حضرت قاسم (علیه السلام) و گهواره‌ای (به زبان محلی تهته) برای حضرت علی اصغر (علیه السلام) درست می‌کنند و به آن زنگوله و چشم زخم، آویزان می‌کنند و روی آن را پارچه سبز می‌کشند.

زنان در ایام محرم به صورت دایره‌ای دور این گهواره می‌نشینند و برای دامادی حضرت قاسم (علیه السلام) و حضرت علی اصغر نوحه (شروه) خوانده و عزاداری می‌کنند و بعد از آن نیز با وصل کردن سنجاق یا گره زدن پارچه از آنان طلب حاجت می‌کردند.